Thứ Sáu, 28 tháng 10, 2016

HAI NỒI CƠM

( Bài viết cũ xin làm nén nhang gửi theo hương hồn Mẹ nhân cúng Bách nhật . Mà mẹ có đọc được cái chữ đâu , chính xác là chỉ đánh vần )

Quê tôi nghèo lắm . Sau chiến tranh, làng quê xơ xác càng xơ xác hơn. Những khuôn mặt hốc hác , những hố mắt sâu thẳm và những nụ cười kéo dài nếp nhăn hằn lên khuôn mặt.
Ngày tôi nhận được giấy báo nhập học , niềm vui cười trên mắt mẹ . Niềm vui hiếm hoi mà tôi biết to lớn vô cùng . Tôi lên đường ra Bắc đi học , mang theo niềm tin và kỳ vọng của cả nhà.
Rồi ngày tháng dần qua ,nơi phố thị ồn ào , những chiều xuống sau buổi học, tôi nhớ về quê hương da diết. Nơi ấy chiếc áo cha tôi luôn ướt mặn mồ hôi vì không kịp khô và tiếng chày giã gạo đêm khuya thậm thịch của mẹ...
Năm ấy nghỉ hè. Kỳ nghỉ hè thường rơi vào tầm tháng bảy , tháng tám , mùa giáp hạt. Bữa cơm nhà quê thường muộn dưới ngọn đèn dầu leo lét. Leo lét vì đèn không dám khều to , hao dầu. Bữa cơm có tôi về , mẹ như có thêm tiếng cười , các em như có thêm niềm vui . Hình như mẹ và hai đứa em gái có rất nhiều chuyện để kể,để cười . Cha tôi và thằng út vẫn như ngày nào, ăn nhanh và lên bàn ngồi uống nước. Đứa em gái cùng mẹ cứ như chực chờ để xới cơm cho tôi. Niềm vui hồ hởi gửi vào những chuyện làng chuyện xóm râm ran, rôm rả. Và mẹ cứ nhắc - Ăn nhiều đi con. Ở nhà đâu thiếu thứ gì. Nhìn theo tay mẹ xới cơm ,hình như có cái gì lóng ngóng , tròng trành trong cử chỉ. Tôi liền đứng lên nhìn về phía nồi cơm mà mẹ và đứa em gái ngồi che khuất trong bóng tối. Thì ra có hai nồi cơm .Tôi hiểu ra mọi chuyện. Cổ nghẹn đắng . Tôi nhìn mẹ như thầm trách , mẹ nhìn tôi với nụ cười gượng gạo như mếu. Ngoài trời rả rích mưa, lào xào như tiếng khóc.
Đi dọc cuộc đời bao năm , hình ảnh hai nồi cơm lâu lâu lại hiện về trong ký ức với quá nhiều day dứt. Quê tôi nghèo lắm. Hai nồi cơm - Một nồi là cơm thật có độn một ít , xới cho những người đàn ông chúng tôi - Nồi cơm kia chắc chắn chẳng có hạt gạo nào mà chỉ có khoai khô xéo lên để mẹ và hai đứa em gái. Nhiều đêm nhớ đến nụ cười gượng gạo như mếu của mẹ ,nhớ miền quê nghèo khó với khoai khô xéo lên mùa giáp hạt ,nhớ nụ cười kéo dài nếp nhăn của mọi người... nhiều lần con đắp chăn nằm khóc một mình , mẹ biết không?
Bao năm thăng trầm cuộc sống , nhớ về mẹ bỗng dưng lòng nghẹn đắng " Lá rơi xót đất , hoa bay đắng trời "


*************
Mẹ ơi !
Thơm cay một miếng trầu xưa
Mà con phải bớt tiền mua vì nghèo
Bây giờ đã hết gieo neo
Lại không con mẹ mà chiều. Khổ không !
Từ ngày đưa mẹ ra đồng
Qua hàng trầu vỏ con không dám nhìn.
Thơ Nguyễn Thị Mai



6 nhận xét :

  1. Quê bác nghèo. Quê tôi cũng không giàu gì hơn. Nhưng có một chút khác là làng tôi, nhà tôi, không phân biệt nam nữ, cao tuổi hay thanh niên. Cơm độn cùng nhau, ăn cháo cũng cùng nhau. Chỉ khi có người ốm thì được "ưu tiên" phần cơm ít độn hơn thôi. Một thời khốn khổ vì không đủ người khỏe làm nông nghiệp, và cái chính là hợp tác xã, "cha chung không ai khóc". Chỉ khi thay đổi bằng khoán hộ và dùng thêm giống mới, như có phép tiên. Hết đói. Lại có gạo xuất khẩu...Hai nồi cơm là hình ảnh ám ảnh bác, và ám ảnh người đọc. Phụ nữ quê bác thật đáng kính nể về lòng thương dành cho chồng con!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Rất vui vì được cùng tám chuyện với bác . Có một số ý kiến thêm nhằm làm sáng tỏ thêm bài viết bác ạ.
      1 - Câu chuyện có bối cảnh sau chiến tranh , là một thời khốn khó chung của cả nước. Xứ Nghệ quê em còn nặng nề hơn vùng khác do hoàn cảnh địa lý , chiến tranh và thiên tai...Thời nào thì xứ Nghệ vẫn là vùng đất khó khăn nhất nhì nước . Trong bài " Khúc hát sông quê" Nguyễn Trọng tạo có câu : ..." từng hạt phù sa tháng ba tháng bảy" là muốn nói quý từng hạt phù sa đem đến cho đất cằn . Tháng Ba tháng Bảy là muốn nói đến giáp hạt đói không thể quên trong ký ức của những người xứ Nghệ. Bài viết này cũng bối cảnh giáp hạt.
      2 - Do giáp hạt , nhà còn ngần ấy gạo . Nếu nấu chung độn vào thì cũng được bữa ăn cho cả nhà mà không phân biệt nam hay nữ. Nhưng người mẹ lại muốn con trai mình được ăn cơm , mẹ và con gái muốn nhường phần một cách âm thầm dấu diếm. Đó chính là sự hy sinh muôn thuở của người phụ nữ , người mẹ. Thế mới ra hai nồi cơm .Cũng cần nói thêm là không hẳn phổ biến ở quê em mà vùng nào cũng có. Đâu đó các chị , các mẹ vẫn âm thầm nhường nhịn mà ta bỏ qua không quan sát. Có người mẹ chỉ lưng bát cơm , giơ lên ngồi nhai miệng không suốt bữa nhường phần cho con , cho chồng bác ạ. Bản chất Phụ nữ luôn có đức tính hy sinh .
      3 - Bác nói đúng. Hình ảnh hai nồi cơm day dứt em suốt dọc đường đời và đây là bài viết đầu tiên khi em tập tọe viết blog. Nói như thế để bác biết là nó ám ảnh và thường trực như thế nào trong em. Bài viết này khai hỏa blog nhận được nhiều đồng cảm chia sẻ của bạn bè nên nó đẩy em theo blog tới giờ...
      Xin chia sẻ thêm và rất vui được tám chuyện với Bác Vũ Nho.

      Xóa
  2. Đọc bài này của lão, em bật khóc...
    Lão biết không, ngày xưa khi em còn bé, nhà cũng từng ăn cơm độn khoai, độn sắn khô, những ngày nhà hết gạo, còn được mẹ cho ăn những cái bánh làm từ bột ngô, trẻ con chẳng biết gì, chỉ thấy ngon, hào hứng một hai bữa đầu. Đến khi chán, lèo nhèo bảo mẹ, con chẳng ăn nữa đâu, con muốn ăn cơm trắng cơ... mà vô tình không nhìn thấy nét lo âu trên mắt mẹ.
    Mãi sau này, khi lớn rồi, mới hiểu, thì ra cái quãng thời gian khó nhọc nhất của mỗi đời một con người, lại chứa đựng những gì thân thương nhất.
    Tình cảm gia đình, với ba, với mẹ, với anh chị em cùng những người thân, là không gì đánh đổi được phải không lão.
    Em trân trọng cái cách mẹ lão, và em gái lão đã âm thầm dành những gì yêu thương nhất cho lão. Gửi cả vào đó một trái tim...
    Lão này, trong đó có mưa nhiều không, ngoài này nơi em lạnh rồi, lão giữ gìn sk nhé. Và luôn bình an.

    Trả lờiXóa
  3. Lâu lâu Tím rời phố thị ồn ào ( FB) quay về xóm quê (blog) thật đáng quý. FB có những tính năng vượt trội so với lão blog già nua chậm chạp . Nhưng lão biết , nhiều người vẫn thích cõi lặng như blog nhưng mải vui quá nên quên lối về.
    * Với phụ nữ , gia tài lớn nhất trên đời chính là con. Họ có thể hy sinh tất cả để dành niềm yêu thương cho con. Có lẽ chỉ có tình Mẫu tử mới thiêng liêng cao quý như vậy. Bây giờ em đã là người mẹ , mới hiểu hết đêm dài nuôi con cũa cha mẹ ta ngày trước. Chắc chắn hình ảnh cu Tôm luôn hiện lên trong tâm trí em mọi lúc mọi nơi và luôn làm em cảm thấy hạnh phúc. Chuyện hai nồi cơm này cũng thế. Người mẹ luôn hy sinh cho con và cảm thấy hạnh phúc vô cùng. Bản chất của người phụ nữ rất rõ - Yêu thương , hy sinh và hạnh phúc.
    Ngày xưa ta còn bé , nhiều hy sinh của cha mẹ mà ta vô tình lướt qua , chỉ vì đó là thời kỳ nghèo khó của mọi nhà. Làm cha làm mẹ phải hy sinh nhiều lắm . Bây giờ khá hơn , người phụ nữ hy sinh bằng cách khác. Ví dụ như hy sinh việc riêng tư của riêng mình để luôn chăm con tốt nhất chẳng hạn...
    Kỷ niệm trên khó quên và ám ảnh lão suốt dọc cuộc đời Tím ạ. Nhân Bách nhật của mẹ , bài viết như khơi dậy , đốt lên thành khói hương gửi lời đến Mẹ trên chín tầng mây...
    Cảm ơn Tím.

    Trả lờiXóa
  4. Ở đâu người mẹ cũng thương con nhưng cái thương của người mẹ nghèo nó đặc biệt sâu đậm hơn vì đó là chịu đựng thầm lặng ,dai dẵng và lấp lánh niềm vui dung dị ! Đọc bác ta cảm thây rưng rưng lệ ,thấy mình luôn mắc nợ bậc sinh thành !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Đúng quá anh P. Chúng ta như luôn mắc nợ bậc sinh thành. Có nuôi con mới thấu hiểu mẹ cha ta một thời trong khó khăn bươn chải nuôi ta lớn lên thành người.Sự hy sinh của cha mẹ với con cái là sự hy sinh vô cùng.

      Xóa

:) :( :)) :(( =))

Lên Trên! Xuống Dưới!